Dereń jadalny

Cornus mas

Pochodzi ze środkowej i południowo-wschodniej Europy i zachodniej Azji, jest uprawiany w wielu krajach świata. Rozłożysty krzew lub niskie drzewo z rodziny dereniowatych (Cornaceae) o szerokiej koronie, mogące osiągnąć 3 – 5 m wysokości. Liście zielone, jajowato – eliptyczne, długości do 10 cm, na wierzchołku zaostrzone. Na jesieni przebarwiają się na kolor czerwony i brązowo-czerwony.

Drobne kwiaty koloru złotego ukazują się przed rozwojem liści pod koniec marca albo na początku kwietnia. Pszczoły oblatują go masowo zbierając pyłek i minimalne ilości nektaru. Dereń, jako jedna z pierwszych wiosennych roślin miododajnych, zasługuje na rozpowszechnienie.

Ze względu na wczesny termin kwitnienia i kolor kwiatów, często bywa w ogrodach mylony z forsycją. Owoce ciemnoczerwone, elipsoidalne do 2 cm długości, zawierają twardą pestkę. Podługowaty, wiśniowego koloru pestkowiec o cierpkim smaku. Owoc jadalny, stosowany na przetwory czy lecznicze nalewki.

Pielęgnacja i uprawa

• Dereń jadalny w swoim naturalnym środowisku rośnie zwłaszcza w zaroślach i na zalesionych stokach rejonów o łagodnym klimacie.
• Kwitnie przed rozwojem liści, od marca do kwietnia.
• Może rosnąć na praktycznie każdej glebie i każdym stanowisku.
• Lepiej rośnie na glebach żyznych, jeśli ma być drzewkiem owocowym sadzić należy na stanowisku słonecznym.
• Gdy podczas kwitnienia nastąpi długotrwałe ochłodzenie, dereń jadalny potrafi zapylić się bez rozwijania pączków, jednak najobficiej owocują zapylane krzyżowo, pyłkiem z innego egzemplarza.
• Odporny na mrozy, suszę i zanieczyszczenia.
• Doskonale znosi cięcie (nie można ciąć wczesną wiosną, bardzo „płacze”) . Tworzy piękne, kwitnące i owocujące żywopłoty.

Zastosowanie i cechy rośliny

• Wczesną wiosną (zwykle w marcu) krzewy są obsypane mnóstwem żółtych kwiatków.
• Jako jedna z pierwszych wiosennych roślin miododajnych, zasługuje na rozpowszechnienie.
• Przez cały okres wegetacji zdobią go lśniące liście, w jesieni przebarwiające się zwykle na purpurowo.
• Latem pięknie wśród zielonych liści prezentują się dojrzewające jaskrawoczerwone owoce.
• Owoce derenia jadalnego są bardzo zdrowe. Oprócz ogromnej ilości witaminy C zawierają również witaminę A i P, kwasy organiczne, pektyny, związki mineralne.
• Od dawna są znane i wykorzystywane w medycynie ludowej m.in. na choroby układu pokarmowego, migreny, anemię, choroby nerek, poprawę odporności organizmu i inne.
• Owoce można jeść na surowo, ale dużo smaczniejsze są robione z nich przetwory: soki, wina, galaretki, dżemy a przede wszystkim są bardzo cenione przez znawców nalewek.
• Owoce tej odmiany zawierają jeden z najwyższych stosunków miąższu do pestki, co czyni je idealnymi do kiszenia. Dzięki temu znane są jako „polskie oliwki”.